1. Khái Niệm

Khái Niệm ” Bản Duyên ” 本緣 được định nghĩa theo các nhà Phật học Trung Quốc là ” Bản lai chi nhân duyên ” nghĩa là ” Nhân duyên kiếp trước “, chỉ cho các chuyện kể về đức Phật và Bồ Tát trong những kiếp quá khứ. Phật Quang Đại Từ Điển (佛光大辭典) giải thích chữ ” nhân duyên ” như sau : ” Nhân là nguyên nhân bên trong trực tiếp dẫn đến kết quả, duyên là nguyên nhân bên ngoài gián tiến hỗ trợ”

Bản duyên – thường được sử dụngđẻ minh hoạ cho khái niệm ” Nhân Duyên” trong Phật Giáo, vốn là mối quan hệ nhân quả giữa các sự việc, hiện tượng; cho thấy rằng mọi hành động, suy nghĩ và lời nói của chúng ta đều có ảnh hưởng đến đời sóng hiện tại và kiếp sóng tương lai. Ví dụ, trong truyện bản sanh về Tỳ đồ hê tương đương chuyện bậc đại trí Vidhura kể lại câu truyện tiền thân đức Phật Thích Ca là
Vidhurapandita , một vị đại thân trong triều đình có trí tuệ và nhân đức. Nhờ tu tâpj những đức tính cao quý trong nhiều đời và những hành động tốt đẹp của mình mà Vidhurapandita trong kiếp cuối cùng được thành Phật và các nhân vật có mói liênquan đều là quyến thuộc Bồ – đề trong kiếp hiện tại.

2. Thời điểm ra đời Bộ Bản Duyên

Có một số bằng chứng cho thấy các kinh trong Bộ Bản Duyên có thể xuất hiện vào khoảng thế kỷ III TTL, tức là vào thời kỳ đầu của Phật giáo bộ phái. Các đại sư Trung Quốc từng du hành đến Ấn Độ và thế kỷ VI – VII đã ghi chép lại sử tồn tại của các câu truyện tiền thân của đức Phật ở các tự viện Phật giáo Ấn Độ.

Ngoài ra, một số di vật khảo cổ học như tượng Phật và tranh tường có niên đại vào thế kỷ II TTL đã mô tả các chuyện tiền thân . Cũng cần lưu ý rằng, tính chính xác của niên đại và những bằng chứng này vẫn đang được thảo luận trong giới học thuật.

3. Bối cảnh và lý do ra đời Bộ Bản Duyên

Là thể loại kinh điển đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá giáo pháp và truyền cảm hứng trên nhiều phương diện cho cộng đồng Phật giáo. Bộ Bản Duyên ra đời do nhiều nguyên nhân, bao gồm sự phát triển tư tưởng Phật giáo bộ phái và Đại thừa, nhu cầu giải thích những sự kiện trong cuộc đời đức Phật , nhu cầu truyền bá giáo lý Phật giáo và ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ. Các kinh trong Bộ Bản Duyên đã có ảnh hưởng sâu sắc đến nghệ thuật Phật giáo, đặc biệt là trong lĩnh vực tranh tường và phù điêu. Bộ Bản Duyên ra đời bởi :

• Nhu Cầu giải thích những sự kiện trong cuộc đời đức Phật
• Nhu Cầu truyền bá giáo lý Phật Giáo
• Sự Phát triển của tư tưởng Đại thừa